ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ ಮೋದಿ ‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’: ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ – ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ
1 ಭೇಟಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವ
ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ Narendra Modi ಅವರ ಭೇಟಿಯು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು Israel ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠವಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಭೇಟಿ ಅದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆದಲ್ಲಿ ಈ ಭೇಟಿ ಜಾಗತಿಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ.
ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಹಕಾರ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಭೇಟಿಯು ಕೇವಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ, ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಲಿಷ್ಠ ಹಾಜರಾತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಭೇಟಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತವು ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಶಕ್ತಿಸಾಮ್ಯಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಭಾರತ ತನ್ನ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಈ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆ.
2 ‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’ ಎಂದರೇನು?
‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’ ಎಂಬ ಪದವು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ, ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮೋದಿ ಅವರ ಇಸ್ರೇಲ್ ಭೇಟಿ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸೈನಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ ಅಂದರೆ ಕೇವಲ ಮಾತುಕತೆ ಅಲ್ಲ; ಅದು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಸಮಗ್ರ ಸಮನ್ವಯ. ಮೋದಿ ಅವರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಾಂಧವ್ಯ ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.
ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಈ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲುದಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
3 ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶ
ಇಸ್ರೇಲ್ ಪ್ರಧಾನಿ Benjamin Netanyahu ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ‘ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್’ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೃಷಿ, ನೀರಾವರಿ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು.
ಈ ಪ್ಲಾನ್ ಮೂಲಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಸಮಗ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಗುರಿಯಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ, ಇಂತಹ ಯೋಜನೆಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತವೆ.
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (R&D) ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು.
4 ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ
ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನ ಸುಧಾರಿತ ಸೈನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತத்தின் ರಕ್ಷಣಾ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗಿವೆ. ಈ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಸ್ವದೇಶೀಕರಣಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಸ್ರೇಲ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತ ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಇದು ಕೇವಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಲಾಭವಲ್ಲ; ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಯ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಸುಧಾರಿತ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಡ್ರೋನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಷಿಪಣಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಈ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ‘ಮೇಕ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ’ ಅಭಿಯಾನದಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಭಾರತ ಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಈ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ತರಬೇತಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಂಶೋಧನೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಬಲಿಷ್ಠ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಭಾರತ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲುದಾರಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
5 ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನವೀನತೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ
ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ನವೀನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಪರಿಸರ, ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ, ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. ಭಾರತವೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮುಂತಾದ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಹಕಾರವು ಪರಸ್ಪರ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ (AI), ಡೇಟಾ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ನವೀನತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನ ಅಭಾವ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಭಾರತದ ಹಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲ್ನ ನೀರಾವರಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದು. ಡ್ರಿಪ್ ಇರಿಗೇಶನ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮರುಬಳಕೆ ತಂತ್ರಗಳು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿನಿಮಯ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಹಕಾರವು ಯುವ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
6 ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಪ್ರದೇಶವು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಬಂಧಗಳು ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂದೇಶ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಭಾರತವು ಸದಾ ಸಮತೋಲನದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಭಾರತದ ವಿಶೇಷತೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ.
ಮೋದಿ ಅವರ ‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’ ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಲಾಭವಲ್ಲ; ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಾತಿನ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.
7 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆ
ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ, ಕೃಷಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿವೆ. ಈ ಭೇಟಿಯು ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ತೆರೆದಿರಬಹುದು ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರವು ಕೇವಲ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೇ, ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೂ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಇಂತಹ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
8 ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನ
ಇಸ್ರೇಲ್ ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ ಮಾಹಿತಿಯ ವಿನಿಮಯವು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ.
ಭಾರತವು ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಬಾಂಧವ್ಯ ಹೊಂದಿದರೂ, ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಭಾರತದ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ನೀತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಈ ಸಹಕಾರವು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಬಹುದು. ಭಾರತ ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಇಂತಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
9 ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ
ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಂಬಂಧಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡುವಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರವು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಭದ್ರತಾ ಸಮೀಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿವೆ.
ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆದಲ್ಲಿ ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ನಿಕಟತೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕ್ಷಿಪಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಮೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.
ಆದರೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಯಾವುದೇ ದೇಶದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಈ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಪುನಃ ಪುನಃ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಉದ್ದೇಶ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರವೂ ತನ್ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಹಕಾರವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾದರೂ, ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
10 ಸಮಾರೋಪ
ಇಸ್ರೇಲ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಧಾನಿ Narendra Modi ಅವರ ‘ಪವರ್ ಡಿಪ್ಲೊಮಸಿ’ ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಕುರಿತ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ನೀಡಿವೆ. ಈ ಭೇಟಿ ಕೇವಲ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಲ್ಲ; ಅದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಹಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ರಕ್ಷಣಾ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ.
ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಭೇಟಿಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇಸ್ರೇಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ ಭದ್ರತಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬಹುದು.
ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಕ್ಸಾಗಾನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಡಬಹುದು. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನಡುವೆ ಭಾರತ ತನ್ನ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪಾಲುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಈ ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಯೋಜನೆಗಳು ಭಾರತ–ಇಸ್ರೇಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿ ದಾಖಲೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.